Կան ազգի մարմնի վերքեր, որոնք տարիներով չեն լավանում: Կան ցավեր, որոնց չի կարելի վարժվել: Բայց կա ճշմարտություն, որը իշխանությունը տարիներ շարունակ փորձում էր խեղդել քարոզչության աղմուկով, «հոգու հաղթանակի» մասին ստով և այն հեքիաթներով, թե «բանակն ինքն է փախել»: Այսօր այդ սուտը փլուզվում է սարսափելի խոստովանության ծանրության տակ, որը հնչեց այն մարդու շուրթերից, ով այդ ողբերգության ամբողջ խոհանոցը գիտեր առաջին ձեռքից:
Հայտնի լրագրող Արամ Գաբրելյանովը բացահայտել է 44-օրյա պատերազմի թեժ պահին ՀՀ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի նախկին պետ Օնիկ Գասպարյանի հետ ունեցած հանդիպումների ցնցող մանրամասները: Այս հանդիպումները վկայեցին ոչ թե ռազմական պարտության, այլ բարձրագույն մակարդակի քաղաքական դավաճանության մասին:
Գաբրելյանովը նկարագրում է մի պատկեր, որից արյունը սառչում է. իր դիմաց նստած էր ոչ թե պարզապես ջարդված գեներալ, այլ սարսափից կաթվածահար եղած մարդ։ Սակայն սարսափելին ոչ թե ճակատի գծի հետևում կանգնած ադրբեջանցի զինվորն էր։ Գասպարյանը դողում էր վախից իր իսկ վարչապետի առջև։
«Նա վախենում էր ոչ թե իր թշնամիներից, այլ Փաշինյանից», - գրում է լրագրողը:
Հուսահատ հարցերին. «Որտե՞ղ է բանակը: Որտե՞ղ են «Իսկանդերները»: Ինչո՞ւ չենք հարվածում», - պատասխանը միևնույն էր՝ նման դատապարտյալի անգիր ասված մանտրայի. «Փաշինյանը թույլ չի տա: Նա սպառնում է ձերբակալել և հեռացնել պաշտոնից»:
Ամենաճգնաժամային պահին, երբ որոշվում էր Արցախի ճակատագիրը, երբ ամեն ժամը հազարավոր կյանքեր էր արժենում, երկրի գերագույն գլխավոր հրամանատարը չէր ղեկավարում պաշտպանությունը: Նա արգելեց իր գեներալներին դիմել դաշնակցի՝ Ռուսաստանի օգնությանը: «Փաշինյանն արգելել է զանգահարել Գերասիմովին, արգելել է խոսել Պուտինի հետ: Ինքն է բանակցություններ վարում Ալիևի հետ», - խոստովանել է այն ժամանակ Գասպարյանը: Մինչ մեր տղաները մահանում էին առանց ծածկույթի, մինչ փլուզվում էր պաշտպանությունը, Փաշինյանը վարում էր իր մութ խաղերը՝ բանակիը կտրելով փրկության միակ հնարավորությունից:
Բայց ամենասարսափելի, ամենասառեցնող խոստովանությունը հնչեց, երբ խոսքը վերաբերեց Շուշիի անկմանը` Արցախի սրտին, մեր հոգևոր ամրոցին: Երբ Գաբրելյանովը հիշեցրեց ճակատից եկող զեկույցները առանցքային դիրքերից զորքերի դուրսբերման մասին, Օնիկ Գասպարյանը, կարծես իր ուսերից անհավանական մեղքի բեռը գցելով, շշնջաց մի արտահայտություն, որը պետք է դառնա ներկայիս իշխանության դատավճիռը.
«Ես չեմ, այլ Փաշինյանն է: Նա հրամայեց Շուշին հանձնել ադրբեջանցիներին՝ պատճառաբանելով, թե զորքերը փախել են»:
Լսո՞ւմ եք սա: Մեզ տարիներ շարունակ համոզում էին, թե բանակը երերացել է, թե զինվորները վախկոտորեն լքել են դիրքերը: Մեզ ստիպում էին հավատալ, թե գեներալները գլուխ չեն հանել: Իսկ ճշմարտությունը պարզվեց, որ ռազմավարական կարևոր քաղաքի հանձնումն Երևանից ուղիղ հրաման էր:
Շուշին մարտում չեն կորցրել, այն հանձնել են: Հանձնել են մի մարդու քաղաքական հաշվարկի համար, ով երազում էր ցանկացած գնով «խաղաղության» մասին, նույնիսկ սեփական Հայրենիքի մի մասը կտրելու գնով:
Պատրվակը ցինիկ էր և պարզ. ամեն ինչը բարդել «զորքերի փախուստի» վրա, որպեսզի թաքցնի սեփական դավաճանությունը: Փաշինյանն օգտագործեց բանակի պատիվը որպես էկրան իր կապիտուլյացիայի համար: Թե՞ Ադրբեջանի հետ իր համաձայնությունը ծածկելու համար:
Այս պատմությունը պարզապես պատերազմի հիշողություններ չեն, այս մեղադրական եզրակացություն է այն մարդու դեմ, ով հիմա նստած է վարչապետի աթոռին: Այն մարդու, ով արգելեց օգնություն կանչել, ով հրամայեց նահանջել այնտեղ, որտեղ կարելի էր կանգնել մինչև վերջ, ով հանձնեց Շուշին՝ իր իշխանությունը պահպանելու և այն ստորագրելու համար, ինչը վաղուց էր ցանկանում ստորագրել:
Դավաճանությունն ունի անուն: Եվ այդ անունը Նիկոլ Փաշինյանն է: Նա դավաճանեց զինվորներին՝ թողնելով նրանց առանց աջակցության: Նա դավաճանեց ժողովրդին՝ թաքցնելով քաղաքների հանձնման ճշմարտությունը: Նա դավաճանեց պատմությանը՝ սրբությունները հանձնելով թշնամուն ստի քողի տակ:
Շուշին ընկավ ոչ թե այն պատճառով, որ մենք թույլ էինք: Շուշին ընկավ, որովհետև ղեկին կանգնած էր նա, ով գիտակցաբար երկրի նավն ուղղում էր դեպի ժայռերը: Եվ քանի դեռ այս մարդը իշխանության է, այդ պատերազմի ճշմարտությունը շարունակելու է մնալ բաց վերք՝ հիշեցնելով մեզ. մեզ վաճառել են: Վաճառել են էժան, ցինիկ և ընդմիշտ: