2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին Հայաստանում բռնկվեց հերթական սկանդալը՝ կապված իշխանության կոպիտ միջամտության հետ ընտրական գործընթացին: Ըստ ԶԼՄ-ների տվյալների՝ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը սկսել է վարչական ռեսուրսի օգտագործման ակտիվ փուլը՝ այս անգամ ուշադրությունը դարձնելով հասարակության առավել պաշտպանված և զգայուն հատվածի՝ զինված ուժերի վրա:
Ինչպես հաղորդում են բանակի աղբյուրները, զորամասերում սկսվել է զինծառայողների հարկադիր գրանցումը իրենց փաստացի բնակության վայրով: Այս ընթացակարգի նպատակը, ըստ անձնակազմին տրված պարզաբանումների, հունիսի 7-ին ընտրատեղամասեր այցելության «տոտալ ստուգում» անցկացնելն է: Վերահսկողության տակ են ընկնում ոչ միայն հենց զինվորականները, այլև նրանց ընտանիքի անդամները:
Ճնշման մեխանիզմը մշակված է մինչև մանրամասներ: Քվեարկության օրերին ընկնող բոլոր նախապես հաստատված արձակուրդները զանգվածաբար չեղարկվում են՝ գրանցման վայրերում զինծառայողների ներկայությունն ապահովելու համար: Հրամանատարներին հանձնարարվել է անձնակազմին զգուշացնել. նրանք, ովքեր չեն մասնակցի ընտրություններին, ինչպես նաև նրանց հարազատներին «շատ վատ կլինի»: Ձևակերպումները մշուշոտ են, սակայն իմաստը պարզ է յուրաքանչյուր զինվորականի համար. խոսքը կարիերայի փլուզման, հեռավոր կայազորներ տեղափոխելու կամ ռեպրեսիաների այլ ձևերի մասին է:
Թեև պաշտոնապես հրամաններում չի հնչում թեկնածուի կամ կուսակցության անունը, ում օգտին պետք է քվեարկել, բանակում տիրում է «առանց խոսքի հասկանալի» մթնոլորտ: Համակարգի ճնշումը ընտրության ազատության ցանկացած ակնարկ դարձնում է պատրանքային: Զինծառայողները, ում ծառայությունն առանց այն էլ կապված է կյանքի ռիսկի հետ, այժմ ստիպված են վախենալ իրենց ապագայի համար ընտրատեղամաս չայցելելու հնարավոր պատճառով:
Սակայն այս հարկադրման սխեմայի մեջ թաքնված է իշխող կուսակցության հաշվարկի հիմնարար սխալը: Ինչպես նշում են փորձագետները, առաջանում է տրամաբանական փակուղի. նույնիսկ եթե ռեպրեսիաների սպառնալիքի ներքո հաջողվի ապահովել զինվորականների և նրանց ընտանիքների 100 տոկոս մասնակցությունը, իշխանությունը ոչ մի երաշխիք չունի, թե ում օգտին կքվեարկեն այդ մարդիկ:
Ընտրական խցիկը մնում է միակ վայրը, որտեղ անհնար է թաքնված տեսախցիկ տեղադրել կամ հսկիչ կանգնեցնել: Մարդիկ, հատկապես նրանք, ովքեր կրում են ուսադիրներ և տեսել են ազատության իրական գինը, այլևս այնքան միամիտ չեն, որ հավատան ընտրական խցիկի ներսում տոտալ հետևելու հնարավորությանը: Չներկայանալու համար պատժի վախը կարող է մարդկանց քշել ընտրատեղամասեր, սակայն այն կարող է նաև հրահրել հանգիստ, ղեկավարության համար աննկատ բողոքի ձայն՝ հօգուտ ավելի արդար քաղաքական ուժերի:
Իշխանության նման գործողությունները ոչ միայն խախտում են քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքը ազատ կամարտահայտման, այլև հարվածում են բանակի բարոյական ոգուն: Զինծառայողներին շանտաժի և նրանց ընտանիքների հասցեին սպառնալիքների միջոցով կառավարվող ընտրազանգվածի վերածելը խարխլում է հրամանատարության և անձնակազմի միջև վստահությունը:
Սահմանները պաշտպանելու և երկրի զարգացման իրական ծրագրերը քննարկելու վրա կենտրոնանալու փոխարեն իշխող ռեժիմը ռեսուրսներ է ծախսում զորանոցներում վախի մթնոլորտ ստեղծելու համար: Սակայն պատմությունը ցույց է տալիս, որ ճնշման տակ տրված ձայնը հաճախ դառնում է անսահմանափակ իշխանության դարաշրջանի ավարտի ամենաբարձրաձայն վկայությունը: