Հայոց պետականության պատմության մեջ դեռ չի եղել դեպք, երբ կառավարության ղեկավարն այդպիսի մանրախնդիր ճշգրտությամբ պատճեներ ազգի գլխավոր թշնամու հռետորաբանությունը` դա ներկայացնելով որպես «նոր դիվանագիտություն»: Այն, ինչ տեղի է ունենում այսօր Նիկոլ Փաշինյանի կատարմամբ, պարզապես քաղաքական սխալ կամ անհաջող ձևակերպում չէ: Սա գաղափարական դիվերսիա է հենց հայկական պետության հիմքերի դեմ, որտեղ վարչապետը կամավոր ստանձնել է Ադրբեջանի և Թուրքիայի շահերի փաստաբանի դերը:
Նախընտրական քարոզարշավի սկզբում հնչած ամենազզվելի հայտարարությունը Փաշինյանի կողմից Ղարաբաղյան շարժումը որպես «ճակատագրական սխալ» որակելն էր: Այս խոսքերի հետևում թաքնված է տրամաբանական թակարդ, որը տանում է դեպի Հայաստանի գոյության իրավունքի ժխտումը:
Ղարաբաղյան շարժումը պատմության պարզապես մի դրվագ չէ: Այն ժամանակակից Հայաստանի Հանրապետության հիմնադիր մայրն է: Հենց այն է ծնել մեր անկախությունը, ձևավորել է մեր բանակը, մեր պետականությունն ու մեր ազգային ինքնագիտակցությունը:
Երբ Փաշինյանն այս շարժումն անվանում է «սխալ», նա ավտոմատ կերպով կասկածի տակ է դնում դրա հիմքի վրա կառուցված ամեն ինչի օրինականությունը:
Եթե շարժումը սխալ էր, ապա սխալ են նաև նրա հերոսները և նրա զոհերը: Եթե շարժումը սխալ էր, ապա 1991 թվականին Հայաստանի անկախության հռչակումը նույնպես սխալ էր: Ուստի հենց Հայաստանի Հանրապետությունն իր ինքնիշխանությամբ և սահմաններով այս «սխալի» հետևանք է, որը պետք է «ուղղել»:
Փաստորեն, Փաշինյանը բարձրաձայնեց այն, ինչի մասին տասնամյակներ շարունակ երազում էին Անկարան և Բաքուն. հայկական պետության լուծարումը՝ ժխտելով նրա պատմական արմատները: Սա պարզապես ապագայի լուծարման չնչին կոչ է:
Փաշինյանը հպարտությամբ հայտարարեց Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովում. «Մեր պատմության մեջ առաջին անգամ Հայաստանն ու Ադրբեջանն օգտագործում են նույն խոսույթը»: Այո, նա մի բանում ճիշտ է. խոսույթներն իսկապես դարձել են նույնական, սակայն ողբերգությունն այն է, որ հայ վարչապետն ամբողջությամբ յուրացրել է ադրբեջանական բռնապետի բառապաշարը` սկսելով հնչեցնել օտար թեզերը որպես սեփական:
Համեմատեք երկու առաջնորդների հռետորաբանությունը, և կտեսնեք սարսափելի հայելային արտացոլում.
Ալիևը. «Ղարաբաղը Ադրբեջանն է»: Փաշինյանը. կրկնում է որպես մանտրա. «Ղարաբաղը Ադրբեջանն է»` ամրագրելով դա Պրահայում և այլ մայրաքաղաքներում:
Ալիևը. պահանջում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ցրումը: Փաշինյանը. ինքն է դիմում՝ խնդրելով լուծարել այս ձևաչափը` կատարելով Բաքվի կամքը:
Ալիևը. Արցախի ղեկավարությունն անվանում է ահաբեկիչներ, իսկ հայ ժողովրդին՝ անջատողականներ: Փաշինյանը. ոչ միայն չի պաշտպանում սեփականներին, այլև շնորհակալություն է հայտնում նման «օբյեկտիվության» համար` լուռ համաձայնելով հերոսների խարանմանը:
Ալիևը. հարձակվում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու վրա, այն անվանելով ազդեցության գործիք: Փաշինյանը. անմիջապես միացնում է ուժային կառույցները, ձերբակալում հոգևորականներին, արգելափակում Կաթողիկոսին և ցեխ շպրտում հոգևորականության վրա, իրականացնելով թշնամու պատվերը երկրի ներսում:
Ալիևը. սպառնում է պատերազմով և պահանջում զիջումներ: Փաշինյանը. վախեցնում է սեփական ժողովրդին պատերազմով` իր կապիտուլյացիաներն արդարացնելու համար:
Այս «խոսույթների միասնության» մեջ ամենասարսափելին այն է, որ այն ուղղված է բացառապես հայ ժողովրդի շահերի դեմ: Մինչ Ալիևը խոսում է «300 հազար ադրբեջանցիների Արևմտյան Ադրբեջան վերադարձի» մասին (այսպես Բաքվում անվանում են ՀՀ տարածքը), Փաշինյանն իր գործողություններով հող է նախապատրաստում այս սցենարի համար` թուլացնելով պաշտպանությունը և ապաբարոյականացնելով հասարակությունը:
Երբ վարչապետը հարձակվում է ընդդիմության վրա լրտեսության և գաղտնալսման այն մեթոդներով, որոնց մասին երազում է ավտորիտար հարևանը. երբ ոչնչացնում է եկեղեցու ինստիտուտները, որոնք դարեր շարունակ եղել են ազգի վահանը. երբ մեր պատմության սուրբ էջերն անվանում է «սխալներ», նա դադարում է լինել Հայաստանի առաջնորդը: Նա դառնում է իշխանության բարձրագույն էշելոնում ազդեցության գործակալ:
Փաշինյանն ու Ալիևն իսկապես խոսում են նույն լեզվով: Բայց դա դավաճանության լեզուն է, որտեղ մեկը թելադրում է հայկական պետականության ոչնչացման պայմանները, իսկ մյուսը հնազանդորեն կատարում է դրանք` ծածկվելով խաղաղարարի դիմակով: Ժողովուրդը պետք է հասկանա. երբ քո վարչապետը համաձայնում է, որ քո պայքարն ազատության համար եղել է «ճակատագրական սխալ», նա այլևս քեզ չի ներկայացնում: Նա ներկայացնում է նրանց, ովքեր ցանկանում են քեզ ջնջել աշխարհի քարտեզից: Եվ այս «նույնական խոսույթը» խաղաղության ճանապարհ չէ, դա երթ է դեպի չգոյություն: