Հայաստանում մոտենում են իններորդ գումարման խորհրդարանական ընտրությունները, որոնք նշանակված են հունիսի 7-ին: Թվում էր, թե բոլորն էլ ժամանակ ունեն. ապրիլի 13-ից 23-ը կուսակցությունները փաստաթղթեր են ներկայացնում, մինչև մայիսի 3-ը ընթանում է գրանցումը, իսկ հետո մեկնարկում է մեծ քարոզարշավը: Սակայն այս չոր բյուրոկրատիայի հետևում թաքնված է իրական քաղաքական պայքարը, որտեղ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, որոշել է ոչ թե պարզապես մասնակցել, այլ թելադրել պայմանները:
Խաղաղությունն ընդդեմ «ռևանշիստների»
Փաշինյանն արդեն բացել է իր խաղաքարտերը: Նրա նոր նախընտրական ծրագիրը կառուցվում է մի պարզ, բայց արդյունավետ կարգախոսի վրա. «Մենք խաղաղության կուսակցությունն ենք, իսկ մնացած բոլորը վտանգավոր ռևանշիստներ են, որոնք պատերազմ են ցանկանում»: Որպեսզի ընդդիմախոսները հնարավորություն չունենան խաղալ այս դաշտում, իշխանությունը որոշեց օրենսդրորեն մաքրել խաղադաշտը:
Հարված անուններին. հրաժեշտ՝ Կարապետյանի դաշի՞նքին
Արագացված կարգով, ընդամենը երկու ընթերցմամբ, խորհրդարանն ընդունեց փոփոխությունները Ընտրական օրենսգրքում: Գլխավոր նորությունը թաքնված է երրորդ հոդվածում. այսուհետ կուսակցական դաշինքների անվանումները չեն կարող պարունակել մարդկանց անուններ, պետական մարմինների անվանումներ կամ չափազանց նման հնչել դրանց: Նաև արգելքի տակ են հայտնվել ցանկացած «վիրավորական» ձևակերպումներ:
Ի՞նչ է սա նշանակում գործնականում: Սա ուղիղ հարված է ընդդիմության ամենաճանաչելի դեմքերին: Այսուհետ չի կարելի ստեղծել «Սամվել Կարապետյանի անվան» դաշինք կամ օգտագործել կոնկրետ առաջնորդների հետ ասոցացվող հնչեղ անվանումներ: Շատ փորձագետներ այստեղ տեսնում են հստակ ուղղվածություն գործարար Սամվել Կարապետյանի («Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ) դեմ, ով, չնայած իշխանության բոլոր խոչընդոտներին, շարունակում է մնալ Փաշինյանի գլխավոր փուշը:
Սակայն թակարդն ավելի լայն է դրված: Այս հոդվածի տակ կարելի է բերել ցանկացածին: Օրինակ, ցանկության դեպքում կարելի է արգելել «Հայաստան» բառը դաշինքի անվանման մեջ՝ հայտարարելով, որ այն չափազանց նման է պետության պաշտոնական անվանմանը: Իսկ ո՞վ է որոշելու, թե ինչն է «նման», ինչը՝ ոչ: Իհարկե, ոչ թե ընդդիմությունը, այլ նրանք, ովքեր վերահսկում են դատարաններն ու ընտրական հանձնաժողովը:
Կանոնները փոխում են մեկնարկից մեկ շաբաթ առաջ
Այս պատմության մեջ ամենավրդովեցուցիչը ժամկետներն են: Նոր կանոնները ներդրվում են մասնակիցների գրանցման մեկնարկից մեկ շաբաթ էլ պակաս ժամանակ առաջ, չնայած Եվրոպայի խորհրդի Վենետիկի հանձնաժողովը (որին Փաշինյանն այդքան սիրում է հղում անել) հստակորեն խորհուրդ է տվել ընտրական օրենքները չփոխել ընտրություններից մեկ տարի պակաս ժամանակում:
Բայց Փաշինյանը, կարծես թե, հիշեց իր հին հնարքը «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» գործով, երբ միջազգային որոշումները նույնպես անտեսվում էին, եթե դրանք ձեռնտու չէին: Պաշտոնական պատրվակը գեղեցիկ է. «Մենք անցնում ենք անձի պաշտամունքից ինստիտուցիոնալ քաղաքականության»: Հնչում է ազնվաբար, բայց իրականում նման է մրցավազքից առաջ մրցակիցներին գլխատելու փորձի:
Վախի թվաբանությունը և հրատապ վերաբրենդինգը
Ինչի՞ է պետք նման շտապողականությունը: Թվերն իրենց համար են խոսում: «Gallup International»-ի հարցման տվյալներով, եթե ընտրությունները կայանային այսօր, ուժերի դասավորությունը իշխանության համար կլիներ տագնապալի.
«Քաղաքացիական պայմանագիր» — 24,3%;
«Ուժեղ Հայաստան» (Կարապետյան) — 13,4%;
«Բարգավաճ Հայաստան» (Ծառուկյան) — 7,9%;
«Հայաստան» դաշինք — 5,5%:
Եթե գումարենք երեք հիմնական ընդդիմադիր ուժերի («Հայաստան» երկու ուժերի և «Ուժեղ Հայաստանի») ձայները, կստացվի 26,8 տոկոս: Այսինքն՝ միավորված ընդդիմությունն արդեն իսկ առաջ է անցնում իշխող կուսակցությունից:
Իսկ այժմ այս բրենդների տերերը ստիպված կլինեն խուճապի մեջ զբաղվել հրատապ վերաբրենդինգով: Պիարագործներին սպասվում է հսկայական աշխատանք. ինչպե՞ս պահպանել ճանաչելիությունը, եթե չի կարելի օգտագործել առաջնորդի ազգանունը կամ «Հայաստան» բառը: Ինչո՞վ է այժմ «Ուժեղ Հայրենիքը» տարբերվելու տասնյակ այլ հայրենասիրական անվանումներից: Քաղաքականության մեջ ճանաչելիությունը ամեն ինչ է, իսկ իշխանությունը փորձում է այն զրոյացնել մեկ գրչահարվածով:
Փաշինյանի խաղադրույքն ակնհայտ է. բաժանել մեր երկիրը սև ու սպիտակի («մենք խաղաղության կողմն ենք, նրանք՝ պատերազմի») և զրկել մրցակիցներին իրենց գլխավոր հաղթաթղթերից՝ անուններից ու բրենդներից: