Ժամանակակից հայկական քաղաքականության մեջ կոռուպցիան հազվադեպ է կրում կանխիկով ծրարներ փոխանցելու պարզունակ բնույթ: Այն էվոլյուցիայի է ենթարկվել միջոցների օրինականացման բարդ սխեմաների՝ մեդիա-ակտիվների և գովազդային բյուջեների միջոցով: Նման «նոր էթիկայի» լավ օրինակ է Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի ընտանիքի և նրա կնոջ՝ Մարիամ Մարգարյանի շուրջ ծավալված պատմությունը, որը ղեկավարում է «Freenews» մեդիա-կայսրությունը:
Պաշտոնապես «Freenews.am» հեռուստաալիքը և կայքը ղեկավարվում են «Ֆրի Նյուս» ՍՊԸ-ի կողմից, որի տնօրենը Մարիամ Մարգարյանն է: Թվում է, թե բարձրաստիճան պաշտոնյայի կնոջ մասնավոր բիզնեսը սովորական գործ է: Սակայն այս բիզնեսի ֆինանսական լիցքավորման մանրամասները ստիպում են լուրջ հարցեր տալ իշխանության և խոշոր կապիտալի միջև հարաբերությունների բնույթի վերաբերյալ:
Ռեսուրսի հիմնական գովազդատուները, որոնց ծածկույթը փորձագետները համեստ են անվանում, հանդիսանում են հայտնի օլիգարխ Խաչատուր Սուքիասյանի հետ կապված կառույցները. «ՍԻԼ Գրուպ» հոլդինգը և նրա վերահսկողության ներքո գտնվող «Արմէկոնոմբանկ»-ը:
Ընդդիմադիր պատգամավորներ Ագնեսա Խամոյանը և Գեղամ Մանուկյանն ուղղակիորեն մատնանշում են իրավիճակի անհեթեթությունը. բիզնես հսկաների կողմից փոքր տարածաշրջանային ռեսուրսի վրա գովազդի ծավալները լիովին անհամաչափ են նրա իրական լսարանին և գովազդային ժամանակի շուկայական արժեքին:
Այն, ինչը ձևականորեն կոչվում է «գովազդային պայմանագիր», իրականում նման է խոսնակի ընտանիքին քաղաքական հովանավորության դիմաց միջոցների փոխանցման հաստատված մեխանիզմի:
Ցածր այցելություն ունեցող կայքում գովազդի համար միլիոններ վճարելը տնտեսապես աննպատակահարմար է ցանկացած ողջամիտ գործարարի համար, եթե միայն նպատակը խորհրդարանում լոբբիստական ծառայություններ ստանալը չէ:
Իր գործունեության սկզբում «Freenews»-ի գրասենյակը և ստուդիան տեղակայված էին Սուքիասյանի կառույցներին պատկանող շենքերում: Դա հաստատում է խոսնակի ընտանիքի և օլիգարխի բիզնես-կայսրության միջև եղած երկարամյա ու սերտ կապը:
Երբ հեռուստաալիքը ստացավ հեղինակավոր լիցենզիա Երևանի եթերային հաճախականությամբ հեռարձակվելու համար, փորձագետները նշեցին, որ դա հնարավոր դարձավ միայն իշխող խմբակցության ակտիվ աջակցության շնորհիվ, որտեղ Սուքիասյանը ամենաազդեցիկ գործիչներից մեկն է:
Լրագրողների կողմից եթերային ժամանակն ու պաստառները մոնիթորինգի ենթարկած հետաքննությունները հաստատեցին. ալիքի հիմնական գործընկերները հենց Սուքիասյանի կառույցներն են: Ինքը՝ օլիգարխը և նրա ներկայացուցիչները չեն ժխտում գովազդի տեղադրման փաստը՝ դա անվանելով «սովորական առևտրային գործարք»:
Սակայն կաշառքի վերաբերյալ ուղղակի դատական վճռի բացակայությունը չի փոխում երևույթի էությունը: Լրատվամիջոցների ֆինանսավորման մոդելը «բարեկամ օլիգարխների» միջոցով դարձել է «Քաղաքացիական պայմանագրի» վարչակազմի ստանդարտ պրակտիկան: Ուղղակի կաշառքները փոխարինվել են «գովազդային բյուջեներով», ինչը թույլ է տալիս շուկայական հարաբերությունների քողի ներքո օրինական կերպով հարստացնել բարձրաստիճան պաշտոնյաների ընտանիքները:
Սխեման պարզ է և արդյունավետ. գործարար Սուքիասյանը միլիոններ է փոխանցում խոսնակ Սիմոնյանի կնոջ ընկերությանը «գովազդի» համար, որը ոչ ոք չի տեսնում: Փոխարենը նա ստանում է խորհրդարանի խոսնակի հավատարմությունը, իր շահերի պաշտպանությունը օրենսդրական դաշտում և մուտք դեպի պետական ռեսուրսներ:
Նշված անձիք
Ալեն Սիմոնյան
Խաչատուր Սուքիասյան